Giriş
Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı programında bireysel emeklilik sistemi (BES) üzerinden bir yol bulunur. Gayrimenkul veya banka mevduatı yerine emeklilik fonlarını tercih edenler için değerlendirilebilir; ancak fonlar piyasa ve döviz riski taşır. Düzenleme ve saklama mekanizmaları sermaye ya da getiri garantisi vermez.
500.000 USD katkı ve üç yıllık taahhüt
Resmî yatırım rehberine göre SEDDK tarafından belirlenen fonlara en az 500.000 USD veya karşılığı döviz tutarında katkı yatırılması ve sistemde en az üç yıl kalınması gerekir. Yatırımın vatandaşlık şartını karşılayıp karşılamadığını SEDDK tespit eder. Vatandaşlık ayrıca yetkili makamların kararına bağlıdır.
Hangi emeklilik şirketi ve fonlar?
Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM), yabancı başvuranların vatandaşlık BES planı için herhangi bir emeklilik şirketine başvurabileceğini belirtir. Türkiye Hayat Emeklilik tek yasal aracı değildir. Vatandaşlık planında kullanılabilecek fonlar özel koşullara tabidir; BEFAS veya başka platformda listelenen her fon otomatik olarak uygun değildir. Unvanında “yabancı” veya “dış borçlanma araçları” bulunan fonlara, BEFAS fonları dâhil, vatandaşlık planında yer verilmez. Ödeme öncesinde güncel fon listesini ve plan şartlarını teyit edin.
Saklama ve yatırım riski
Emeklilik yatırım fonları yetkili portföy yöneticilerince yönetilir. Takasbank fon paylarını katılımcı bazında izler ve fon işlemlerini kontrol eder. Sistem SEDDK, SPK ve diğer ilgili kurumların gözetimindedir. Bu saklama ve denetim, fon değerine devlet garantisi veya banka mevduat sigortası sağlamaz. EGM, BES’te getiri garantisi bulunmadığını açıkça belirtir.
Fon seçimi ve hesaba erişim
Vatandaşlık planının izin verdiği seçenekler içinde fonlar risk profili, geçmiş performans ve giderlere göre değerlendirilebilir. Genel BES kuralları yılda en fazla 12 fon dağılımı değişikliği ve her değişiklikte en fazla 20 fon seçimine izin verir; planın özel kısıtları ve işlem saatleri ayrıca kontrol edilmelidir. EGM BES Mobil ve şirket araçları bakiye ile fon bilgilerini gösterebilir; görünen değerler gelecekteki getiriyi öngörmez.
İlk üç yıldaki kısıtlar
EGM’ye göre vatandaşlık emeklilik planındaki katılımcı ilk üç yıl plan değiştiremez, emeklilik amacıyla hesap birleştiremez veya sözleşmesini başka emeklilik şirketine aktaramaz. Erken çıkış vatandaşlık yatırım şartını bozabilir. Kısmi ödeme, çıkış veya değişiklikten önce güncel hukuki ve sözleşmesel inceleme yapılmalıdır.
Kesintiler, vergi ve üç yıl sonrası çıkış
EGM’ye göre vatandaşlık BES planında giriş aidatı ve yönetim gider kesintisi alınmaz; seçilen fonlarda fon işletim gideri ve izin verilen diğer giderler olabilir. Yıllık yüzde 1,09 üst sınırı yalnızca bazı fon gruplarına aittir; diğer grupların sınırları farklıdır. Üç yıl sonunda çıkış otomatik olarak beş iş gününde ödeme anlamına gelmez: EGM, imzalı ayrılma formunun şirkete ulaşmasının ardından kural olarak en geç 20 iş günü içinde ödeme sürecini açıklar. Stopaj, uygulanabilir kurala ve kişinin durumuna bağlıdır; herkes için sabit yüzde 15 diye sunulmamalıdır.
Devlet katkısı: 2025 ve güncel kurallar
BES devlet katkısı 2025 yılında yüzde 30 idi; 1 Ocak 2026’dan itibaren yüzde 20 oldu. Yıllık üst sınır ve hak ediş koşulları uygulanır. EGM’ye göre bu katkıdan Türk vatandaşları ve Mavi Kart sahipleri yararlanabilir. Yabancı yatırımcı, vatandaşlık öncesinde BES katkısına devlet katkısı verileceğini varsaymamalıdır. Devlet katkısı, fon getirisi garantisi değildir.
IGA Hukuk Bürosu nasıl yardımcı olur?
Uygunluğu ve izin verilen planı inceler, katkı kanıtlarını ve SEDDK uygunluk sürecini koordine eder, uygulanabilir ikamet ile vatandaşlık başvurularını hazırlar ve ailenin üç yıl sonrası hukuki adımlarını planlarız. Fon seçimi, performans, vergi ve yurt dışı transferleri için hukuki incelemeye ek olarak kişiye özel mali ve vergi danışmanlığı alınmalıdır.
Kaynak ve inceleme tarihi
Bu yazı 2025 tarihlidir; hukuki bilgiler 14 Ekim 2026’da gözden geçirilmiştir. Fon listeleri, devlet katkısı, vergi ve idari uygulama değişebilir. İşlem tarihinde geçerli kuralları teyit edin.
Resmî Türkiye yatırım rehberindeki vatandaşlık yolları
EGM katılımcı rehberi: vatandaşlık BES planı, kısıtlar, giderler ve çıkış
